ابو القاسم راز شيرازى
مقدمهء شارح 20
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
اللّه و عترت حضرت رسول نمايد ؛ گفت : « حسبنا كتاب اللّه » « 101 » ، صورت دين و كتاب را گرفت و از حقيقت آنكه عترت عليهمالسّلاماند محروم ماند ؛ « فوقع فى الدّرك الأسفل من النّار » « 102 » . بنابراين آيات بيّنات و نصوص احاديث ، محقّق مىگردد كه فهم ظواهر كتاب اللّه ، دخل به فهم حقيقت كتاب و دين مبين ندارد زيرا كه فهم صورت كتاب ، به علوم اربعهء صرف و نحو و منطق و معانى ، ممكن است و فهم حقيقت كتاب به اين علوم بدون تزكيهء نفس محال است ، چنانكه حقّ جلّ و علا مىفرمايد : هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ « 103 » ؛ يعنى خداوند عزّ اسمه كسى است كه برانگيخت در ميان اهل مكّه كه امّالقرى است ، پيغمبرى را از نوع ايشان كه بشر است تا انس گيرند به او و از ملائكه و اجانين نيست كه نفرت نمايند ، و مىخواند و ظاهر مىگرداند بر ايشان آيات و معجزات تا او را يقين كنند بر رسالت رسول او ، و تزكيه و تطهير نمايد ايشان را از « ارجاس و انجاس » « 104 » كفر و شرك « جلى و خفى » « 105 » ، و تعليم نمايد حقايق تفسير و تأويل كتاب و حكمت را به ايشان . پس به اين آيه محقّق شد كه فهم حقايق كتاب اللّه بدون تزكيه و تصفيهء نفس و قلب و رياضات و مجاهدات به حكم الهى و رسول ممكن نيست ؛ پس چگونه به فهم ظاهر كتاب و سنّت به واسطهء علوم اربعه قانع و مغرور توان شد ؟ و هركس چنين باشد از دريافت حقايق و بطون كتاب اللّه و سنّت محروم ماند . صاحب كتاب در توصيف كتاب خود مىفرمايد : بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ « 106 » و نيز وارد شده كه : « كلام اللّه على سبعة أبطن و : كلام اللّه على سبعين بطنا » « 107 » ؛ يعنى مخزن اين آيات و بطون و حقايق كتاب اللّه كه انوار تجليّات علوم ربّ العالمين است ، نيست مگر قلوب زاكيه و
--> - حقّ را از مسير خود و انتقال خلافت را به خليفهء غاصب اوّل فراهم ساخت و او بود كه عوام از مسلمانان را فريب داد و . . . ( 101 ) - قرآن ما را بس است . ( 102 ) - در پستترين دركات دوزخ فروافتاد . ( 103 ) - سورهء 62 آيهء 2 ( 104 ) - چركها و نجاستها ( 105 ) - آشكارا و نهان ( 106 ) - . . بلكه اينها حقايقى است كه در سينهء عالمان بعلوم الهى جايگزين است : سورهء 29 آيهء 49 ( 107 ) - كلام خدا را هفت باطن تودرتو است ، كلام خدا را هفتاد باطن تودرتوست .